در ياد كرد لوح و قلم و عرش و كرسى و فرشتگان و صور و صراط و ميزان و حوض و اعراف و ثواب و عقاب و حجابها و سدرة المنتهى و ديگر چيزهايى كه موحّدان روايت كرده‌اند و از امور آخرت است و اختلافاتى كه در اين باب هست . در ياد كرد لوح و قلم خداوند تعالى در كتاب استوار خويش گفته است : « سوگند به قلم و آنچه بدان نويسند . » ( 68 : 1 ) و گفته است : « نوشته در لوح محفوظ مخزون بنساوندش مگر پاكان . » ( 56 : 79 ) و گفته است : « و هر چيزى را برشمرديم ما در كتاب پيدا . » ( 36 : 12 ) و گفته است : « نمانديم ياد چيزى در كتاب . » ( 6 : 38 ) و گفته است « در لوحى محفوظ » ( 85 : 22 ) اكثر مفسران گفته‌اند كه منظور لوح و قلم است كه خداى تعالى آنها را ، بدان گونه كه خواسته است ، آفريده است . و به قلم الهام كرده است تا بدانچه خواست خداى تعالى است جريان يابد و لوح را واسطهء ميان او و فرشتگان ساخته است ، هم بدان گونه كه فرشتگان را واسطهء ميان خويش و پيامبرانش قرار داده است و پيامبرانش واسطهء ميان او و آفريدگانش هستند . و اين چيزى است كه هيچ كس از يكتاپرستان را در آن اختلافى نيست . و اختلاف در آن روا نيست ، چرا كه ظاهر نصّ كتاب و سنّت بر آن است . حال اگر به خاطر كسى چنين خطور كند كه فايدهء لوح و قلم چيست ؟ بايد گفت : اسرار حكمت خداى عزّ و جل بر بندگانش پوشيده است ، مگر آنچه خود ، آنان را بر آن ، آگاهى داده باشد . و راهى جز تصديق و تسليم در برابر آن وجود ندارد ، به گفتهء خداى عز و جل « محو كند خداى تعالى هر چه خواهد و ثابت كند هر چه خواهد و به نزد وى است اصل